6 ago 2014

Antropología y ébola


A continuación una nueva colaboración de José Manuel Vázquez Varela, nuestro antropólogo de cabecera, sobre un tema que está desgraciadamente de moda estos días, el ébola.
------------------------------------------------------------------------------
La antropología cultural estudia el comportamiento humano aprendido y compartido: lo observa, lo interpreta y explica. Responde a todas las preguntas: quién , cómo, cuándo, dónde, por qué, para qué, con quién, etc. sobre el comportamiento humano que ha sido transmitido por la sociedad.
La antropología médica es una rama de la antropología cultural que se ocupa de un modo específico del estudio de la medicina desde un punto de vista holístico y global.
Cuando se aplica el conocimiento antropológico a la solución de los problemas prácticos se hace antropología aplicada.
La antropología médica aplicada es la que emplea los conocimientos de la antropología para resolver los problemas de la teoría y práctica de la medicina cotidiana en todas sus especialidades.
Abarca todos los aspectos de la medicina, desde la percepción de la enfermedad, sus causas y remedios así como los prejuicios en este campo, que a veces pueden dificultar seriamente la aplicación de la medicina biológica, por lo que resulta un valioso instrumento para conocer mejorar la salud de las poblaciones.
Estos días se están enviando médicos y antropólogos para combatir el reciente y virulento brote de ébola que afecta a varios países del oeste de África.

Fuente: wikipedia.

La misión de los antropólogos es estudiar los aspectos de las culturas de la zona relativos a la medicina tradicional y buscar soluciones a los problemas que se presentan en este momento.
Gracias a los estudios sobre la antropología de la enfermedad, realizados hace una década, con motivo de un brote anterior, se dispone de una información valiosa para afrontar los problemas médicos y humanos que provoca el ébola en las poblaciones afectadas.
La labor de los antropólogos es doble, por un lado ayudar a cambiar las pautas de comportamiento que facilitan la expansión y dificultan tratamiento de la enfermedad y por otro desarrollar estrategias que ayuden a frenarla.
Algunos de los problemas son particularmente graves y dolorosos para las poblaciones de la zona, entre ellos:
  1. Se dan interpretaciones muy dispares a las causas de la enfermedad lo que no favorece ni su prevención ni su tratamiento.
  2. El aislamiento de los enfermos choca frontalmente con el sentido de la solidaridad de la familia y resulta incómodo y contrario a su cultura.
  3. Los ritos relacionados con la muerte y el mundo de los antepasados tiene una gran importancia pero en este momento favorecen el contagio de la enfermedad.
Ante los problemas expuestos conviene hacer una labor pedagógica, que teniendo en cuenta las categorías culturales de los afectados, explique de un modo inteligible las causas y la dinámica de la enfermedad. 
Fuente: wikipedia, casos de ébola entre 1976 y 2014

Es necesario desarrollar estrategias que compatibilicen el aislamiento con la presencia de la familia de los enfermos.
Es importante el desarrollo de ritos sustitutorios funerarios mientras dura la epidemia.
Tiene gran importancia combinar las medicinas occidental y africana en la medida de lo posible.
La aplicación de medidas concretas inspiradas en estos principios reducirá los niveles de enfermedad y de sufrimiento.
Es momento de que los antropólogos se ocupen de estudiar los mecanismos culturales de las sociedades de Occidente que permiten que los poderosos no se ocupen de las necesidades de la mayoría y descuiden la investigación médica de ciertas enfermedades por considerar que es poco rentable en términos económicos por tratarse de “pacientes pobres”.
Un mínimo de racionalidad egoísta permite entender que en tiempos de la globalización los problemas de salud son globales a nivel de todo el mundo y que una epidemia, en principio local, puede afectar a todos, por lo que no hay ni pacientes pobres ni ricos, sino tan solo personas con derecho a la salud y que la virtud de la justicia puede hacer innecesaria la de la caridad.

Para saber más
Consultar en la red: Anthropology ebola, Anthropologie ébola

4 ago 2014

Resumo blogueiro: xullo 2014

CONTIDOS

  • Blogue de Vida Asociativa
  • Blogue Honduras
  • Outros recursos 2.0 de ESF Galicia
  • Outras canles ISFeras
  • Enlaces de interese
  • Publicacións en físico
  • E no próximo mes ...
  • A ESFrase do mes


BLOGUE DE VIDA ASOCIATIVA

    Para comezar o mes de xullo animad@s, lede a crónica "vertebradora" da cea de ESF en Vigo. E cargade enerxías para concentrarvos na lectura da última entrada do mes, moi moi interesante sobre consellos e leccións aprendidas dos proxectos de fin de carreira no ámbido da cooperación e o que cada persoa e institución involucrada debe ter en conta para que todo salga ben.



BLOGUE HONDURAS

No verán non descansan as actividades de ESF Galicia en Honduras. Durante o mes de xullo informamos dos seguintes eventos:
- Reunións de coordinación en Tegucigalpa entre o consorcio de ONGs (Veterinarios Sin Fronteras, Amigos de la Tierra y ESF) e socios locaies (CODEFFAGOLF, ANAFAE, ADEPES, Vía Campesina, ARCAH, CODIMCA y CNTC) para o convenio 2014-17 con AECID que ten como obxectivos articular o texido social das organizacións campesinas, promover acciones de incidencia e mellorar as capacidades productivas.
- Crónica do I Congreso Internacional del Agua en Siguatepeque onde se citaron investigadores, productores, organismos internacionales e outras entidades públicas e privadas para abordar o estudo da calidade do auga, unha das liñas prioritarias de ESF en Honduras.
- Visita á comunidade de El Fortín xunto coa mancomunidade NASMAR e a Alcaldía de Marcovia, para observar unha bomba de auga que funciona con enerxía solar.
- Segue en marcha o programa de mellora participativa de semillas de millo. Trala estancia dun técnico de CODDEFFAGOLF (a organización hondureña socia de ESF) na Misión Biolóxica de Galicia, agora se realizan experimentos de selección con familias labregas hondureñas, capacitacións, empoderamentos así como contactos con outras instituciones.




ENLACES DE INTERESE

ESTE APARTADO QUIZAIS NON SE POIDA OFRECER MÁIS, TRALA APROBACIÓN O 23 DE XULLO NO CONGRESO DA REFORMA DA "LEY DE PROPIEDAD INTELECTUAL" (LPI)

    Nela se  abre a posibilidade de ter que pagar pola agregación de contidos (enlaces, como facemos aquí), mesmo se o medio enlazado da o seu permiso (xa que o cobro se realizaría a través de entidades como CEDRO). Xa no anteproxecto de lei houbo moitas críticas, pero nin caso... Se nos poden facer pagar por esta agregación de "enlaces de interese"? Quizais non o fagan, pero tal como está a lei polo menos poderían intentalo... Así que próximamente tomaremos unha decisión sobre este apartado.

Auga


Comunicación para o (como) desenvolvemento


Consumo responsable


Cooperación e ONGD



Educación para o desenvolvemento


Iniciativas


Investigación para o desenvolvemento 


Mundo


Políticas e modelos de desenvolvemento


Sensibilización


Soberanía alimentaria e desenvolvemento rural


Tecnoloxías da Información e Comunicacións (TIC)


Tecnoloxía para o desenvolvemento humano


Voluntariado e Persoas




PUBLICACIÓNS EN FÍSICO

(se che interesan, están no local de A Coruña ou fácilmente accesibles, e as persoas da base social de ESF poden solicitalas para préstamo).

     Aquí podes ver moitas das publicacións que temos disponibles para préstamo á base social xa catalogadas, e se che interesan estes temas tamén podes consultar o catálogo da biblioteca da Coordinadora Galega de ONGD, con moitos fondos que ceden para préstamo.

Este mes:

  • Tecnología para el desarrollo humano. Energía, participación y sostenibilidad. Velo García, Enric; Sneij Oria, Jorge; Delclòs Ayats, Jaume (eds).


E NO PRÓXIMO MES ...


    Para máis info sobre cursos e eventos en Galicia consulta a Axenda Solidaria e as formacións da Coordinadora Galega de ONGD, ou segue as nosas redes sociais Facebook e Twitter.



A ESF-RASE DO MES

    Soamente aquel que contribúe ao futuro ten dereito a xulgar o pasado.
Friedrich Nietzsche

Mutuas o Sociedades de Seguros Ganaderos


Dejamos a continuación un interesante artículo de José Manuel Vázquez Varela, catedrático jubilado de Prehistoria y Etnología y antropólogo de cabecera de ESF.
Se trata de un artículo sobre las Mutuas o Sociedades de Seguros Ganaderos, una herramienta muy adecuada de solidaridad y seguridad recíproca que fue muy común en Galicia y a la que miramos de nuevo tanto en Galicia como en nuestro trabajo en el sur de Honduras (donde con nuestros socios hondureños trabajamos en los sistemas de agrupaciones de familias campesinas o pescadoras para diversos ámbitos, de momento sobre todo la producción). Esta herramienta es muy adecuada a nivel comunitario o local y es perfectamente complementario a otras como los seguros ganaderos (que pueden ser útiles en casos de epidemias locales, por ejemplo, siguiendo la estructura de anillos interrelacionados que parece ser lo que mejor funciona no sólo para la gestión de recursos naturales como defendía E. Ostrom, sino también a la hora de asegurar los servicios básicos y los derechos de todas las personas). Además, José Manuel nos propone algunas ideas para profundizar en la investigación de esta herramienta de cara a ver su complementariedad con las herramientas actuales.

------------------------------------------------------------------------------------------------
Dentro de las tecnologías apropiadas para la gestión racional de los recursos se encuentran las Mutuas o Sociedades de seguros ganaderos.
Con los nombres de mutuas o sociedades de seguros del ganado se conoce a las asociaciones voluntarias de propietarios de ganado que tiene el fin de asegurarse mutua y recíprocamente los animales de sus integrantes.
Estas sociedades aseguraban las pérdidas por accidente, enfermedad o muerte del ganado incluyendo en esta categoría a vacuno, ovino, caprino y de cerda e incluso en algunos casos muy contados las aves de corral.
Las mutuas estaban compuestas por un grupo más o menos numeroso de vecinos de una parroquia o de varias limítrofes quienes aceptaban sus reglamentos y se obligaban a cumplir con los posibles compromisos económicos y sociales de la institución entre los que se encontraban los de elegir y poder elegidos como directivos encargados del funcionamiento de la institución.
Al frente de las sociedades había unos cargos directivos electos renovables periódicamente encargados de supervisar su funcionamiento.
Un grupo elegido de socios se encargaba de revisar periódicamente, a veces trimestralmente, el estado de los animales asegurados para valorarlo en términos económicos y establecer la indemnización posible por cada uno de ellos de acuerdo con el tipo específico de pérdida.
La cuantía estimada a percibir era inferior al valor de mercado y cubría la enfermedad o muerte del animal y otros daños como la pérdida de un ojo o de un cuerno.
Las revisiones se hacían por un grupo de varias personas que para ello acudían periódicamente a las cuadras o bien a punto al aire libre establecidos de antemano a donde debían de acudir los asociados con sus reses. Cuando la parroquia era grande se realizaba la concentración del ganado en varios lugares. Por lo general la revisión se realizaba los domingos o días festivos.
El principio el asegurado no pagaba nada mientras no había incidencias adversas dentro de los rebaños asegurados. En el momento de producirse una pérdida los inspectores o revisores determinaban su valor para distribuirlo en forma de cuota entre todos de un modo proporcional al valor que tenía asegurado cada uno de ellos.
Un caso práctico ayuda a entender la dinámica de estad asociaciones:
En una de ellas hay 60 vacas de igual valor, V, lo que da un capital asegurado de 60 V. La pérdida por muerte de un ejemplar supondría el valor de una, V por lo que para compensar entre todos la pérdida de un asociado habría que repartir V entre los componentes de la sociedad y de este modo cada uno de ellos debería aportar V entre 60 por cada cabeza de ganado. De este modo un propietario de seis reses tiene que cotizar Vx6/60y si solo tiene tres pagará menos: 3V/60
De este modo la compensación de la pérdida si bien no alcanza el valor del mercado resulta una buena compensación en una comunidad de campesinos de minifundio. Algunas mutuas incluyen entre sus servicios la asistencia veterinaria para lo cual se establece una iguala con un profesional del sector de modo que el coste de sus servicios resulta muy asequible a sus beneficiarios.
El sistema tiene como ventajas su voluntariedad, el control y el poder que ejerce cada asociado sobre los demás, el realizar la aportación económica, que es razonable y asequible, solo cuando hay pérdida.
El problema se presenta cuando enferman o mueren en un pequeño período de tiempo un conjunto numeroso de reses como en el caso de una epidemia o de una desgracia amplia pues entonces se rompe el equilibrio entre las aportaciones y las compensaciones de cada uno de los socios.
El origen de las mutuas en Galicia se remonta al siglo XVIII y alcanzan su auge a fines del XIX y comienzos del XX coincidiendo con los aires renovadores en la ganadería gallega. Si bien hoy no existen algunas de ellas llegaron hasta cerca de 1980.
Su desaparición está relacionada con la crisis de la agricultura tradicional, el desarrollo de la ganadería moderna que exige gastos elevados y la presencia de los seguros agrarios públicos y privados de base capitalista junto con la política de subvenciones oficiales.
El sistema tradicional de las asociaciones parece viable para grupos reducidos con escasa capacidad financiera pues presenta varias ventajas tanto de tipo económico, tales como no tener ánimo de lucro, no pagar gastos de administración ni de funcionamiento y no ser necesaria una capitalización previa y desde el punto de vista social el ejercicio del poder directo mancomunado de todos sus integrantes.
El futuro de este tipo de sociedades depende de su capacidad de adaptarse a condiciones diferentes a las que se dieron a lo largo de su historia. Para lograr su implantación en otras comunidades donde puedan ser útiles conviene desarrollar varias líneas de investigación:
1. Estudio desde varias perspectivas de algunas de las sociedades que han llegado hasta cerca de nuestros días como la Cacheiras, Teo, en la provincia de A/La Coruña, Galicia.
2. Simulación comparativa entre una mutua tradicional y varios de los seguros ganaderos modernos para ver los posibles puntos mejorables en cada uno de ellos y cuál resulta más viable en una circunstancia concreta.
Ejercicios:
1. Buscar noticias sobre el tema en el entorno
2. Reflexión sobre cómo adaptar las mutuas tradicionales al mundo actual.
3. Comparación de ventajas y desventajas entre seguros tradicionales y modernos.
4. Posibles campos a los que se pueden extrapolar esta fórmula tradicional.

30 jul 2014

LOS PROYECTOS FIN DE GRADO EN COOPERACIÓN INTERNACIONAL: ESPECIFICIDADES Y RECOMENDACIONES.


Uno de los pilares de trabajo de Enxeñería Sen Fronteiras es la investigación para el desarrollo, entendida como el estudio, análisis y desarrollo de los conocimientos, actitudes y procedemientos, desde unha dimensión de ciudadanía global, con el objetivo de definir y promover un desarrollo humano sostenible. Dentro de esta área de trabajo, que ESF no aborda en solitario, sino trabajando con entidades cuya función principal es la investigación como departamentos universitarios y profesorado interesado en el tema de la cooperación al desarrollo, una parte muy importante que se impulsan son los proyectos o trabajos fin de carrera.

En el caso de los proyectos de grado, hay una indudable meta académica. Se trata de aplicar de forma integral los conocimientos adquiridos en los estudios, para realizar en un entorno lo más real posible algún tipo de investigación, estudio técnico o proyecto, y además superar los requisitos mínimos de calidad exigibles para obtener un título académico determinado. El hecho de estar vinculado a un proyecto de cooperación implica una carga adicional de “realidad”, de expectativas de que se vaya a usar para algo más que para superar ese último escollo académico. Esa carga adicional de realidad no es algo muy habitual en este tipo de trabajos académicos, al menos en el entorno de las enseñanzas técnicas de las universidades públicas gallegas. De esta manera, un proyecto de grado vinculado a la cooperación debería contribuir y complementar alguna actividad del proyecto al que va ligado, aunque no creo aconsejable que se trate de un elemento clave para la viabilidad del proyecto, sino más bien algún aspecto que pueda dar valor añadido y/o abrir nuevas vías de trabajo en soluciones para el desarrollo.

El objetivo final al que debería contribuir es a generar conocimientos o dar soluciones respecto a problemas de la población más vulnerable, con un enfoque de desarrollo humano sostenible y de capacidades para esta población. Algunas claves para lograr esto son promover un desarrollo endógeno a través de tecnologías que destruyan u obstaculicen el desarrollo social y productivo local, sin crear dependencias tecnológicas insalvables en la zona (si se hace por fases y con un estudio de contexto adecuado, se puede contribuir a una transferencia tecnológica adecuada).
Además, debería cuidarse también las formas de organización del propio proyecto y la estancia (si se diera), promoviendo la participación a todos los niveles y el conocimiento mutuo entre la realidad local y la de la persona estudiante, como parte de una auténtica educación para la ciudadanía global.

En realidad, creo que todos los proyectos de grado se deberían enfocar como he ido esbozando antes, fueran o no vinculados a un proyecto de cooperación (con un enfoque de desarrollo humano sostenible y de tecnología para el desarrollo humano). El hecho de que esté vinculado a un proyecto de cooperación puede hacer que se preste especial atención a elementos sociales, de contexto o multiculturalidad (por tratarse de realidades diferentes a las del entorno habitual de la persona estudiante), pero eso no hace que en esencia vayan a ser diferentes (en calidad del trabajo, pertinencia de la solución propuesta y promoción del derecho humano sostenible). Entre los proyectos de grado no relacionados con cooperación también hay diversos tipos, en algunos casos que inciden más en aspectos puramente técnicos porque el contexto es más conocido, otros donde precisamente por ser conocido (y complejo) se intenta buscar soluciones técnicas más sencillas pero explorando formas complejas de gestionarlos, dado ese contexto complejo (por ejemplo en el caso de algunos proyectos en temas de desarrollo rural). Y algunos de ellos también tienen la carga de realidad adicional si forman parte de un proyecto o estudio “real”.


En la siguiente tabla se pueden ver, sin ánimo de ser exhaustivo, algunos elementos de la relación de las fases principales de los proyectos fin de grado de cooperación al desarrollo con los actores implicados

ELEMENTO
ESTUDIANTES
TUTORES ACADÉMICOS
UNIVERSIDAD
ONG INTERNACIONALES Y LOCALES
Planificación
Concretar disponibilidad, prioridad que se va a dar a la actividad
Importante orientar las actividades e hitos en un cronograma claro y realista. Compararlo con cronograma propio por si hay épocas donde no se va a poder participar (designando a una persona tutora de apoyo dependiendo de la duración del período de incompatibilidad)
El apoyo en la parte logística en base a experiencias anteriores será importante, contando si es posible con la oficina de cooperación que toda universidad debería tener
Importante revisar el cronograma en coordinación con tutores y estudiante.
Apoyo en logística imprescindible, así como formación previa a la persona participante.
Duración
Concretar si se desea realizar estancia y duración. También es importante establecer plazo personal para acabar el proyecto

Flexibilidad en fechas a la hora de justificar posibles ayudas monetarias
Concretar mínimo y máximo posible de estancia, así como el tiempo máximo para tener el producto
Selección
Formación en temas específicos de cooperación al desarrollo, multiculturalidad, etc.
Exigir entre los criterios de selección ciertos conocimientos en cooperación y multiculturalidad. Muy valorable la experiencia en voluntariado para el desarrollo
Exigir entre los criterios de selección ciertos conocimientos en cooperación y multiculturalidad. Muy valorable la experiencia en voluntariado para el desarrollo. Si hay convocatorias de ayudas, importante criterios claros y no cambiantes, así como previsibilidad de ayudas y fechas
Implicación en el proceso de selección, o incluso liderazgo del mismo (proponiendo plazas específicas dentro de los proyectos cada cierto tiempo con una convocatoria propia que se difunda entre distintas universidades).
Financiación
Valorar la capacidad de cofinanciación de estancia. Rastrear posibilidades como programas europeos o locales (incluso municipales o de las diputaciones) que apoyen estos viajes.
A partir de experiencias anteriores compartir con las oficinas de cooperación universitarias posibles fuentes de financiación personales. Tratar de contemplar dentro de las líneas de investigación abiertas en su departamento fondos para viajes que complementen la investigación y sirvan para estos proyectos fin de grado
Programas específicos de financiación para estancias en proyectos vinculados a cooperación (para estudiantes y tutores)
Integrar en los proyectos posibilidades de financiación para estos programas como asistencias técnicas con departamentos universitarios que faciliten estancias, e incluso un programa específico con varias plazas financiadas
Seguimiento y rendición de cuentas
Seguimiento realista del cronograma. Comunicación con tutores y ONG, honesta, sobre limitaciones y avances. Responsabilidad en cumplimiento del cronograma y generación de productos adecuados.
Importante establecer con la persona participante un calendario de comunicaciones durante todo el proceso.
Realización de evaluación, por un lado con la persona participante y por otro con ONG internacional
Es interesante que el tutor tenga comunicación regular sobre hitos del proyecto con la oficina de cooperación o equivalente de la universidad, de cara a posibles comunicaciones. También, en el caso de participar en un programa de la universidad, se establecerá una rendición de cuentas que debería estar basada sobre todo en la comunicación y difusión, generación de materiales para ello (blogs integrados en el web específica de la oficina, por ejemplo, o charlas de devolución/formación de participantes del curso siguiente) y no tanto en informes que luego serán inútiles...
Realización de evaluación, por un lado con la persona participante, con el tutor y también con la ONG local/población (si aplica).

El seguimiento será importante para detectar desajustes del cronograma o cambios que haya que hacer en el trabajo, así como problemas de avance, logística o entorno para la persona participante. En terreno debería haber al menos una persona de la ONG encargada de este tipo de seguimiento.
Sensibilización y retroalimentación en la comunidad académica
Implicación en la sensibilización en temática de desarrollo en todo el proceso (también tras la estancia y en la propia presentación del proyecto académico). Establecer canales concretos de comunicación. Colaborar con el tutor en la comunicación
Facilitar al resto de la comunidad universitaria, empezando por el propio departamento (con líneas específicas sobre el tema), el trabajo en temas de desarrollo dese su propio ámbito de especialización. Apostar por el “open knowledge”. Apoyar los programas universitarios en este tema y participar en las reuniones y eventos de este tipo. Incluir en publicaciones a distintos niveles (desde más científico a más popular) los elementos más interesantes del trabajo realizado.
Contar con una unidad específica de cooperación al desarrollo y programas para promover esta parte educativa tan interesante (dado el fin de desarrollo y también la riqueza pedagógica derivada de esa “carga de realidad”). Establecer canales específicos de comunicación para experiencias vinculadas a proyectos de cooperación (desde canales 2.0 a congresos específicos, o mesas concretas para experiencias en cooperación en sectores concretos)
Apostar por la difusión enfocada a canales específicos de interés (muchas veces las ONG tienen claro la importancia de comunicar todo lo generado, pero no se sabe difundir ni por los canales adecuados, ni con una sistematización adecuada). La coordinación con el resto de actores (incluso estableciendo un plan de comunicación concreto dentro del cronograma) podría ser interesante
Productos generados
Importante definir cómo se desea compartir el producto generado, tipo de licencia, etc. Es preferible, por el enfoque de capacidades, el “open knowledge”
Animar a usar el formato más abierto para facilitar que se continúe la investigación y difusión del trabajo realizado. Ampliar este formato a otras investigaciones aun no vinculadas a la cooperación al desarrollo
Revisar los baremos de méritos internos para favorecer prácticas de “open knowledge” como algo habitual, que en realidad aumenta los ratios de calidad y la creación de redes de investigación (que deslocaliza también el propio hecho investigador).
Dedicar tiempo a revisar las lecciones aprendidas del seguimiento y rendiciones de cuentas, como un producto más para superar posibles problemas (tanto de la solución o investigación concreta, como de logística, organización, etc.). Procurar popularizar el producto y hacer que la comunidad local se empodere.

8 jul 2014

Ceas pre-verán

Aproxímanse días de calor; as vacas póusanse no chan para descansar, os mosquitos comezan a arreciar, os cans saen á rúa coa lingua para fóra e en ESF tamén mudamos a nosa actividade. Os veráns adoitan ser periodos moi inactivos na nosa ben querida asociación, todo o mundo o sabe e por iso se realizaron varias ceas de despedida. Aínda que a de Vigo (na que estivo un servidor) anunciose á toda a asociación, tamén se celebraron outras ceas como a de Santiago (da cal, por motivos descoñecidos pero sospeitosos, non quixeron facilitar fotos).

En canto ao que me dixeron de Santiago, pouco máis podo dicir que parece que a sede está forte, trala celebración este ano do curso TCpDH, que resultou todo un éxito e se realizou satisfactoriamente. Isto non tería sido posible sen novas persoas voluntarias como Dimas, Elena ou Lucía, que nos aportaron novas caras que contribúen a manter a sede máis viva que nunca (xunto cas outras moitas persoas que están na sede de Santiago).

En Vigo, deunos por facer a cea na Casa Colorida, espazo autoxestionado e adicado a practicar un novo estilo de vida, baseado na horizontalidade, na confianza e na invitación á participación no seu proxecto. Isto así soa moi bonito, pero non o cres ata que o ves materializado en cousas concretas. E en que se materializou o venres pasado? Nunha cea con prezo ao redor de dous euros (variable segundo a vontade de cada un, e todo destinado á mantención da casa), na que a nosa cociñeira (Silvia) nos preparou un delicioso ''kiss'' (non sei como se escribe, pero así queda moi ben) de verduras, entre outros manxares, e de postre arroz con leite, tamén delicioso. Nós mesmos lavámonos os pratos (a ver que ía ser isto) e aproveitamos para charlar un pouco coas persoas que viven na propia casa, que nos convidaron a experimentar cun instrumento que se usa no capoeira (foto de embaixo) e tamén nos falaron do horto que coida a casa, tamén convidándonos a participar nel.
Andrea, da sede de Ourense, experimentando cun instrumento

En resumo, toda unha experiencia colorida. Creo que é moi positivo que ESF se manteña preto de proxectos como este, cargados de optimismo, creatividade e novas ideas.

Pero isto non foi todo! O encontro en Vigo tamén permitiunos intercambiar ideas como o aprendido nun reciente obradoiro audiovisual orientado a ONGs para o desenvolvemento, a idea de facermos unha memoria de actividades en vídeo (aínda en proceso de discusión) e, moi especialmente, coñecer por fin a unha das persoas que está dando un novo impulso á sede de Ourense, Andrea Lorenzo. Faltounos o seu compañeiro, Nacho, a quen quedamos pendente de coñecer.

Ata entón, esperamos que se produzan moitas ceas e momentos de encontro na nosa asociación. Chega un momento de descanso, sí, pero non olvidemos que despois hai grandes proxectos como a citada memoria de actividades e, especialmente, a organización da próxima cósmica, reunión de todas as asociaciones de Enxeñería Sen Fronteiras a nivel España, que organizaremos con moita ilusión. Ata entón, a disfrutar das vacacións coa lingua para fóra coma os cans!!


3 jul 2014

Resumo blogueiro: mes de xuño 2014

CONTIDOS

  • Blogue de Vida Asociativa
  • Blogue Honduras
  • Enlaces de interese
  • Publicacións en físico
  • E no próximo mes ...
  • A ESFrase do mes


BLOGUE DE VIDA ASOCIATIVA

    O mes de xuño foi o mes da educación no blogue de vida asociativa. En primeiro lugar, curioseade un resumo dunha actividade pioneira en ESF: contar a que nos dedicamos a nenas e nenos de 3 anos do CEIP Campomaior de Ordes. Dando un salto no tempo educativo, atopamos catro reflexións en formato entrevista sobre a Educación para o Desenvolvemento na Universidade: a primeira do profesor Francisco Xosé Candia Durán da Facultade de Formación do Profesorado da Universidade de Santiago de Compostela, USC (Lugo), unha do anterior reitor da Universidade de Santiago de Compostela, Juan Casares; outra de Pablo Meira, profesor titular de Educación Ambiental; e outra da antiga vicerreitora de Responsabilidade Social e Calidade da USC, Benita Silva. Pasando a outros temas, podes ler tamén un breve análise sobre a imaxe que a empresa Pescanova transmite nasúa web; así como unha análise moi sistemática e didáctica sobre a posibilidade de adherirse a un manifesto da plataforma Nostián Solución que se presentou en xuño no Concello da Coruña, sobre a xestión de resíduos da planta de Nostián (adhesión que acaba de ser aprobada pola Xunta Directiva de ESF).


Volver


BLOGUE HONDURAS

    Durante o mes de xuño podedes ver o avance de actividades (con fotos!) do proxecto de soberanía alimentaria. Por outra banda, o 5 de xuño celebrouse o día do medio ambiente e para conmemoralo, o noso socio local CODDEFFAGOLF publicou o seguinte comunicado en defensa dos recursos naturais e dereitos das personas da zona do Golfo de Fonseca. 



ENLACES DE INTERESE

Auga


Comunicación para o (como) desenvolvemento


Consumo responsable


Cooperación e ONGD


Educación para o desenvolvemento

Iniciativas


Investigación para o desenvolvemento 


Mundo


Políticas e modelos de desenvolvemento


Sensibilización

Soberanía alimentaria e desenvolvemento rural


Tecnoloxías da Información e Comunicacións (TIC)


Tecnoloxía para o desenvolvemento humano


Voluntariado e Persoas



PUBLICACIÓNS EN FÍSICO

(se che interesan, están no local de A Coruña ou fácilmente accesibles, e as persoas da base social de ESF poden solicitalas para préstamo).

    Aquí podes ver moitas das publicacións que temos disponibles para préstamo á base social xa catalogadas, e se che interesan estes temas tamén podes consultar o catálogo da biblioteca da Coordinadora Galega de ONGD, con moitos fondos que ceden para préstamo.

Este mes:



E NO PRÓXIMO MES ...



    Para máis info sobre cursos e eventos en Galicia consulta a Axenda Solidaria e as formacións da Coordinadora Galega de ONGD, ou segue as nosas redes sociais Facebook e Twitter.




A ESF-RASE DO MES

    O obxectivo principal da educación é crear persoas capaces de facer cousas novas, e non simplemente repetir o que outras xeneracións fixeron
Jean Piaget












28 jun 2014

“O alumnado é a nosa razón de ser pero resúltanos moi difícil chegar a el”

Vicente Manzano no seu imprescindible manual A Universidade Comprometida, exhorta a que se produza a transición dunha cidadanía académica a unha cidadanía universitaria. Esta última concepción incluiría a todos os axentes internos e externos das universidades que realizan as funcións precisas para que esta institución teña sentido. Non abonda coa implicación do profesorado se non navegan no mesmo barco o persoal xestor, administrativo e de servizos, e o impresionante conxunto de estudantes desexosos de facer algo que mereza a pena. A cidadanía universitaria, polo tanto, debería ser considerada como a comunidade de persoas que constrúen a Universidade comprometida, que se senten individualmente responsables dese logro.
No traballo que se está a impulsar dende Enxeñería sen Fronteiras para construír unha Universidade máis comprometida coas situacións de inxustiza e exclusición que están a acontecer en todo o mundo, puidemos entrevistarnos coa antiga vicerreitora de Responsabilidade Social e Calidade da USC, Benita Silva, quen é tamén profesora titular do Departamento de Edafoloxía e Química Agrícola da Facultade de Bioloxía da USC.

  •  ¿Que función ou funcións pensa que ten a Universidade?

As funcións da Universidade están definidas dende hai tempo. Constitúen o que se chama a “misión”universitaria: a creación de coñecemento (investigación) e a transmisión e difusión de coñecemento (docencia). Mais recentemente fálase dunha terceira misión universitaria na que se inclúe a transferencia de coñecemento e tamén a Responsabilidade Social, e aquí si que entra ese compromiso. A Responsabilidade Social nas Universidades enténdese como algo absolutamente transversal ás súas misións, e que todo o que facemos o debemos facer con esa responsabilidade, pensando ante todo que as universidades, sobre todo as públicas, somos un servizo á sociedade. Bueno, e as privadas tamén loxicamente como entidades de ensino, porque o ensino é un dereito fundamental de todas as persoas. Pero isto que son palabras eu penso que se deben poñer en práctica. Considero que a principal misión da universidade, con todo, é a docencia. Se non tivésemos docencia non seriamos Universidade, seriamos un organismo de investigación, coma o CSIC por exemplo. Pero somos Universidade porque temos estudantes. E de aí que a nosa misión esencial sexa a docencia. E neste sentido penso que a nosa obriga é formar persoas no máis amplo sentido da palabra, esa é a nosa principal tarefa. Formar persoas con capacidade crítica, de análise, e con creatividade.

  • Como se aterra na Universidade a Responsabilidade Social?

Nunha concepción máis actual sobre a Responsabilidade Social da Universidade enténdese que este principio abrangue a todas as actividades universitarias, porque a universidade é en si mesma un servizo á sociedade. Entón debe ser algo totalmente transversal, non nos debemos quedar nas actividades complementarias, da máxima importancia, pero complementarias, pois a Universidade non ten a obriga de ter un Plan de Desenvolvemento Sostible, por poñer un exemplo. Entón, a Responsabilidade Social debe ser transversal a todo o que fagamos. Nestes anos en que eu estou a ocupar a Vicerreitoría de Responsabilidade social e calidade (no momento en que se realizou esta entrevista Benita Silva era Vicerreitora), e contando con todo o equipo asesor, tratamos de que a RS se integre na estratexia global da Universidade e, no noso Plan Estratéxico, que se aprobou a finais do 2011, dise que somos unha Universidade que quere ser socialmente responsable en todas as súas funcións.

  • Nese Plan Estratéxico, como se ten pensado levar a cabo esa transversalidade?
 
Con formación ao profesorado sempre. Estámolo detectando, por exemplo, no Plan de Igualdade (o último aprobouse en decembro de 2013 despois dun proceso de análise no que participou toda a comunidade universitaria) detectamos que para implantar o plan necesitábamos dar formación sobre todo ao profesorado, empezar polo profesorado. Porque a nosa principal tarefa é a docencia, a docencia en valores. E o profesorado debe estar formado para transmitir estes valores.

  • No camiño de busca dese compromiso que debe asumir a comunidade universitaria, cales son as grandes dificultades que detectas?
 
Temos grandes dificultades. Co alumnado temos grandes dificultades para comunicarnos. O alumnado é o noso principal colectivo, a nosa razón de ser pero nos resulta moi difícil chegar. Mandamos correos electrónicos, insistimos, pero dámonos conta de que non chega. Eu intenteino de moitos xeitos: a través das asociacións estudantís, pero claro, asisten unha ducia de persoas ás reunións, e os demais non asisten. Ultimamente empezamos a colaborar con algunhas asociacións que son máis activas. Mira, encántame que desde o estudantado se tomen iniciativas e nos pidan colaboración. Empezamos a colaborar cunha asociación que se chama Meiga de estudantes de Medicina que traballan moito temas de saúde sexual e reprodutiva, e nin sabían que existía a Oficina de Igualdade de Xénero. E cando a  descubriron viron que nós podiamos colaborar con elas moitísimo: na difusión das súas actividades, na busca de poñentes e para acadar a colaboración do profesorado.

Co profesorado énos moito máis fácil e xeralmente atopamos moita colaboración porque ademais nos últimos anos que o diñeiro é escasísimo sempre que organizamos conferencias, seminarios ou cursos e pedimos a colaboración do noso profesorado, francamente, sempre nos ofrecen a súa colaboración desinteresada. Pero tamén percibimos que estes últimos anos están sendo moi duros e a xente está moi cansada e moi descontenta.

  • Nesa liña de colaboración coas Universidades, cal pensades que debería ser o noso papel como ONGD neste proceso de apoio ao compromiso social das institucións universitarias?
 
Eu penso que aquí a iniciativa debería vir máis ben de parte das ONGD e pedirnos a nós colaboración. Porque, por exemplo, este servizo o SEPIU, fai moito traballo xa e leva, por exemplo, todo o apoio ao alumnado con necesidades especiais, que a nosa Universidade tamén é exemplar neste tema. Tamén levan o de voluntariado e cooperación que che comentara antes, levan os programas formativos para o recoñecemento de créditos. Entón, traballan en moitos temas e son poucas persoas, por iso é complexo que poidan articular algunha proposta. O ideal sería que as iniciativas as construades vós para buscar esa colaboración coa Universidade. Porque a Universidade sempre está aberta, polo menos á difusión, que iso si que é algo que non custa nada, a difusión das vosas iniciativas a través da web e das redes sociais. Tamén se vos ceden locais... Entón, todo o que se poida facer, faise. En xeral a sensibilidade da Universidade a nivel institucional é grande.

  • Como docente, que precisariades para traballar os contidos sobre outros contextos e realidades diferentes á galega?
 
Aquí existe, para o persoal, os Plans de Formación, o PAS (Persoal de Administración e Servizos) ten o seu plan de formación que sempre foi máis sobre novas tecnoloxías e habilidades para desenvolver o seu traballo. Pero ultimamente tamén se introduciron temas como o de igualdade. Dende a Oficina de Igualdade de Xénero falouse co programa de formación do PAS e propúxoselles un curso sobre o tema da linguaxe inclusiva que tivo moi boa acollida. Tamén se traballou a transversalidade do xénero... É dicir, o camiño é falar cos encargados de levar a cabo o programa de formación do PAS. O PAS ten un programa de formación anual e aí se poden introducir cursos.

E o profesorado ten o que chamamos o PFID (Plan de Formación e Innovación Docente) que o leva o CETA, e cada ano ofréceselles ao profesorado moitos cursos. Nós, dende esta Vicerreitoría propuxemos varios que se incluíron no programa. Agora ben, non sei os requisitos que debe ter o profesorado para levar a cabo eses cursos.

O PFID está dirixido ao PDI (Persoal Docente e Investigador) pero tamén aos bolseiros e bolseiras que poden dar algo de docencia. As bolsas dos FPI e os FPU permítenlle na etapa de contrato unhas horas de docencia; entón abriuse unha liña específica deste programa que se chama Formación de Noveis, para o profesorado con menos experiencia.