7 feb 2014

Vuelve la pesadilla de los créditos FAD

La creación del FONPRODE fue un pequeño triunfo en una vieja lucha que se había logrado parcialmente ganar en una época en que España concedía créditos "para el desarrollo" a países muy endeudados, que todavía se endeudaban más (y encima tenían que gastárselos obligatoriamente en infraestructuras/materiales/servicios suministrados por empresas españolas). Se llamaban créditos FAD.

La reforma de estos créditos FAD, como decía, era una demanda mítica desde las ONG de desarrollo en España, y se logró en 2010, con la división de los créditos FAD en dos: FONPRODE y FIEM. Esta reforma no contentó a las ONGD, pero era mejor que lo que había... Los primeros (FONPRODE) debían ser prácticamente no reembolsables, y además no ligados a empresas españolas (para eso estaban los segundos, gestionados incluso por distinto ministerio). Desde Galicia, Enxeñería Sen Fronteiras participó en la campaña de incidencia para este cambio de ley, difundiendo las propuestas del sector ONGD e incluso contactando con algún senador para hacerle llegar dichas propuestas.

Pues bien, el cambio previsto del FONPRODE por el gobierno del PP, resumidamente (gracias Lluis), es:
  • la gestión del FONPRODE la asume una entidad mixta que se llama COFIDES, y que está en un 39% en manos del BBVA, el Santander y el Banc de Sabadell.
  • se trasladan competencias del Ministerio de Asuntos Exteriores y Cooperación al de Economía y Competitividad.
  • se aflojan las condiciones para que el FONPRODE dé crédito a los países altamente endeudados.
  • algunos de los informes elaborados en el marco del FONPRODE pueden no ser públicos.
  • se suprime el límite del 5% de la AOD reembolsable sobre el total de la AOD.
  • se elimina la referencia donde se explicitaba que el FONPRODE no podía servir para la internacionalización de la empresa española. 

Ese cambio ha sido incluida en la Disposición Adicional Séptima de la Ley sobre cobertura por cuenta del Estado delos riesgos de la internacionalización de la economía española, que está tramitándose en el Senado.

Parece que gran parte de lo que se había conseguido lo han desmontado de un plumazo, como ha ocurrido con el resto de políticas relacionadas con cooperación internacional (y gran parte de las que tienen que ver con servicios básicos) en España.

5 feb 2014

Propuestas al plan gallego de inclusión digital

El pasado viernes estuvimos en una reunión para conocer cosillas sobre el Plan de Inclusión Digital de Galicia, que nos explicó una persona de AMTEGA (que llevan también las CDTIC). También participaban otras compas de la Coordinadora Galega de ONGD (a la que pertenecemos). Desde ESF se llevaban como propuestas de líneas trabajo a fortalecer las siguientes:
  • software libre (uso interno en todas las áreas de la Xunta, promoción, uso de formatos abiertos en toda la documentación pública, accesibilidad a páginas web donde todavía quedan algunas que sólo permiten navegación con internet explorer, etc.). Algunas razones para su uso desde un punto de vista de la tecnología para el desarrollo humano las tenemos en este documento que se elaboró para ESF desde GPUL.
  •  acceso gratuito o muy asequible a Internet como parte del aseguramiento del derecho a la información (cerrando la brecha digital existente, también en zonas rurales de Galicia donde todavía el servicio es de baja calidad). Para tener algunas ideas más del tema ver este post con el debate correspondiente generado en los comentarios (donde vienen referencias a documentos interesantes para tener cierta idea) 
  • el tema de compra responsable también a nivel hardware también nos inquieta (es algo que se trabaja en la campaña de electrónica ética, que se preocupa de la cadena de producción de los aparatos, aunque también se podría tener en cuenta el tema de proximidad de producción de los aparatos y sus componentes). 
En el caso del software libre, según ellos tienen ya trabajo hecho y es una línea que parece que es bastante prioritaria (dentro de otras consellerías de la Xunta ya es otro tema, ya que se siguen gastando fondos en licencias Microsoft y no acaba de verse un reciclaje interno del funcionariado al uso de herramientas libres, ni voluntad política para apostar por ellas). Quizás pueda ser un tema de colaboración...
Los otros dos puntos no los tienen en su agenda, ya que dicen que no entran en sus competencias... Desde ESF Galicia se seguirá trabajando en ellos y presionando para lograr avances, ya que se consideran claves si realmente se quiere lograr cerrar la brecha digital (que es uno de los objetivos teóricos en el propio plan).

4 feb 2014

Resumo blogueiro: xaneiro 2014

CONTIDOS

  • Blogue de Vida Asociativa
  • Blogue Honduras
  • Enlaces de interese
  • Publicacións en físico
  • E no próximo mes ...
  • A ESFrase do mes


BLOGUE DE VIDA ASOCIATIVA

    No blogue comezamos o ano máis que ben recordando o divertida que foi a última Xuntanza ESFeira en Lugo. Unha crónica que transmite todo o "buen rollo" que hai en ESF e que, sen dúbida, se vive en plenitude nestes encontros dúas veces ao ano. E é que se pode ser consciente de que as cousas non van de todo ben neste mundo, pero sen optimismo e bo humor, moito non se pode conseguir! Lede a crónica, paga a pena. Tamén é moi recomendable a reflexión sobre as Tecnoloxías Apropiadas, que son unha ferramenta importante que ESF promove específicamente no seu traballo polo desenvolvemento humano e un mundo xusto e solidario, e outra reflexión sobre como esas tecnoloxías apropiadas deben ser superadas por un enfoque máis integral, que é o de tecnoloxía para o desenvolvemento humano (o sinal de identidade de ESF). Para empezar o ano con filosofía!!!




BLOGUE HONDURAS


    O mes de xaneiro en Honduras continuou a ser de traballo forte para o peche dos dous proxectos en marcha financiados por Cooperación Galega da Xunta de Galicia (de fortalecemento en dereito a auga e saneamento na comunidade de San José Las Conchas-Marcovia e de fortalecemento en soberanía alimentaria na microcunca Quebrada Gallardo-FASE 2), así como con merecidas vacacións das entidades coas que traballamos. O blogue non rexistrou actividade, xa sen os nosos PCR no terreo, pero pronto se retomará. Así, pronto teremos máis crónicas do peche e a avaliación final destes proxectos e do financiado polo Concello de A Coruña.





ENLACES DE INTERESE


Auga


Comunicación para o (como) desenvolvemento


Consumo responsable


Cooperación e ONGD


Educación para o desenvolvemento


Iniciativas



Investigación para o desenvolvemento 



Mundo


Políticas e modelos de desenvolvemento


Sensibilización


Soberanía alimentaria e desenvolvemento rural


Tecnoloxías da Información e Comunicacións (TIC)


Tecnoloxía para o desenvolvemento humano



Voluntariado e Persoas




PUBLICACIÓNS EN FÍSICO

(se che interesan, están no local de A Coruña ou fácilmente accesibles, e as persoas da base social de ESF poden solicitalas para préstamo).

Aquí podes ver moitas das publicacións que temos disponibles para préstamo á base social xa catalogadas, e se che interesan estes temas tamén podes consultar o catálogo da biblioteca da Coordinadora Galega de ONGD, con moitos fondos que ceden para préstamo.

Este mes:
  • La doctrina del shock, de Naomi Klein
  • Patas arriba. La escuela del mundo al revés, de Eduardo Galeano


E NO PRÓXIMO MES ...




Para máis info sobre cursos e eventos en Galicia consulta a Axenda Solidaria e as formacións da Coordinadora Galega de ONGD, ou segue as nosas redes sociais FacebookTwitter.




A ESF-RASE DO MES

A tecnoloxía non é algo inevitable, senón algo deseñado, que se pode criticar, cambiar, socavar, transformar e, de vez en cando, ignorar para subvertir as súas tendencias limitadoras e totalitarias, xa estean provocadas polos Estados ou polos mercados.
Geert Lovink

3 feb 2014

Obradoiro de bici urbana en Compostela

Dentro da campaña de obradoiros prácticos con tecnoloxías apropiadas que cofinancia Cooperación Galega da Xunta, o vindeiro mércores 12 de febreiro, ás 20 h no CIAC en Compostela, organizamos coas compas da Sociedade Cívica Composcleta o titulado OBRADOIRO DE BICI URBANA, outra forma de entender a cidade.
Este é o programa:
  • 20:00 "Mobilidade sostible e bicicleta no entorno urban"
  • 20:15 "Unha revisión do entorno urban. O exemplo da Rúa de S Pedro"
  • 20:40 Mesa redonda: "A revisión dos modelos de mobilidade: propostas e realidades"
  • Se o tempo o permite (tanto o cronolóxico coma o climático) haberá ao final un paseo urbano nocturno, así que se o desexades TRAEDE AS VOSAS BICIS
A asistencia é libre, pero é necesaria preinscripción en compostela@galicia.isf.es

  Grazas a Dani polo cartaz!!!

30 ene 2014

Tecnoloxías apropiadas

Nos proxectos de cooperación, a clave principal para o éxito é a colaboración e organización dos usuarios finais para facelo sostible no tempo. E aquí non poden axudar os procesadores de dobre núcleo se non a "enxañería social", a capacidade de organizar a un grupo de persoas para que, respetando as súas particularidades, participen no proxecto de forma activa e, sobre todo, responsable. Isto non é aplicable só a proxectos de cooperación, senón á sociedade en xeral. A Educación é un elemento clave aquí, e non me refiro á simple adquisición de coñecementos, senón a ensinar a traballar en equipo e a pensar no grupo. A habilidade de traballar e todas as tecnoloxías que permiten facelo son as maiores ferramentas evolutivas do ser humano, e no futuro vai ser preciso facer cada vez un uso máis intensivo dela.

Antón Román


Chega unha nova entrega dos artigos do proxecto de Educación para o Desenvolvemento que pretende difundir o concepto de Tecnoloxía para o Desenvolvemento Humano. Este proxecto conta co apoio de Cooperación Galega.

Neste artigo Antón Román danos a súa visión do que son as tecnoloxías apropiadas en seis simples pasos. Comeza xustificando a existencia das tecnoloxías brandas como xa se fixera nun artigo anterior. Continúa expoñendo a inherencia da tecnoloxía á natureza humana para finalizar falando da solidaridade, cooperación, xustiza e ONGD.


28 ene 2014

De xuntanza en xuntanza

Xa pasou tanto tempo da última Xuntanza como queda para a próxima! Pero ninguén se queda contento sen a entradiña no blogue reflexando o infinito contento co que todos quedamos á volta da última. Así, que nada, aquí a tendes: crónica da Xuntanza de Novembro-Decembro 2013 de ESF!
Vertebración e máis vertebración. Así poderíamos resumir este encontro. Como xa é ben sabido somos xente seria e non nos gusta abusar das bebidas espirituosas, excepto algunha, que se ve na foto, que ven a ser a excepción que confirma a regla. Polo demais, encontro comedido, distendido, relaxado e sosegado. Nunha palabra: vertebración.

Pero tamén tivemos que poñernos serios nalgún momento, como o da reunión. O fin de semana enteiro de festa non podía ser. Así pois, sentámonos todos en círculo e fixemos como que falábamos de cousas serias. Na miña opinión quedou bastante creible. Ata eleximos un novo secretario! É o afortunado que se ve na foto: Dani Vila, pero non o de Vigo, o outro. O de Coruña. É que por se nos falta un, temos dous.
Aí temos como se sacou a foto do cambio de secretario. María Vázquez cédelle a súa carteira á Dani Vila. Isto non é máis que un preludio do que acontecerá na próxima Xuntanza: a renovación de cargos. A tensión pálpase no ambiente. Cada vez que un fala, outros cuchichean. Hai un murmullo de fondo. E é que a renovación de cargos non é moco de pavo. Que soamente pasa cada dous anos! É dicir, cada catro xuntanzas e cada dúas cósmicas, por usar unha medida do tempo máis común. Ata o de agora contamos cun equipo que é do mellor. Por un lado está Adri, que é o que saca a foto nesa foto. Aí apréciase a calidade do equipo. E logo está Sandra, experta en estratexias vertebrativas. Noutra cousa non sei, pero niso...

Sen embargo, esta Xuntanza, destacouse por algo máis. Tivemos a sorte de contar cos invitados especiais de Asturias, entre os que estaba o presi federal. Demostráronnos o que é saír de festa de verdade... E así, entre unhas cousas e outras, tiñamos alí ao presidente honorífico, á xunta directiva de Galicia e ao presi federal; todo un conxunto de peces gordos que animou moito o encontro. Na foto vése ao presidente honorífico facendo alarde da súa filosofía de vida, que todos tratamos, como humildemente podemos, de imitar.

E polo demais, todo moi normaliño. Se fixo unha posta en común das experiencias en Honduras, veu un rapeiro a falarnos de Chiapas para aprender un pouco (estivo moi interesante!) e outro señor veu a facer que nos abrazaramos efusivamente ou amorosamente, e tamén fixo que xiraramos uns por enriba dos outros. Todo moi normaliño.

E así! Tal é maxia lograda polos anfitrións de ESF Lugo, Tomás, (como foi que dixo cando cada un estaba dicindo unha frase?), María e compañía. A eles debémoslle dar as gracias por tan máxicos momentos. De momento, aínda temos pilas ata marzo, a próxima e elecrizante Xuntanza de ESF!!!



10 ene 2014

Resumo blogueiro mensual: decembro 2013


CONTIDOS

  • Blogue de Vida Asociativa
  • Blogue Honduras
  • Enlaces de interese
  • Publicacións en físico
  • E no próximo mes ...
  • A ESFrase do mes


BLOGUE DE VIDA ASOCIATIVA

    No mes de decembro celebramos o Dia Internacional do Voluntariado, no que mostramos o noso agradecemento a todas as persoas que a través do seu tempo e do seu traballo fan posible Enxeñería Sen Fronteiras e aproveitamos para achegar o posicionamento sobre voluntariado que se aprobou este 2013, bótalle unha ollada! Ademais anunciáronse as novas actividades que o 2014 trae para a sede de Vigo, onde novas caras, PCR retornados, algunha migración, e unha carga de motivación e vertebración foron os ingredientes dunha chea de ideas que esperamos fáganse realidade no novo ano! Por último, podedes ler un completo resumo do máis destacado da reunión de todas as ISF en Madrid - a Cósmica 2013! A verdade é que despois de lelo dan ganas de ter ido. De feito, para a ponte de decembro de 2014 seguramente a Cósmica será en Galicia, non a perdas!




BLOGUE HONDURAS

    O mes de decembro en Honduras foi de traballo forte para o peche dos dous proxectos en marcha financiados por Cooperación Galega (de fortalecemento en dereito a auga e saneamento na comunidade de San José Las Conchas-Marcovia e de fortalecemento en soberanía alimentaria na microcunca Quebrada Gallardo-FASE 2), así como con merecidas vacacións das entidades coas que traballamos . O blogue non rexistrou actividade, xa sen os nosos PCR no terreo, pero pronto se retomará. Así, pronto teremos máis crónicas do peche e a avaliación final dos proxectos e do financiado polo Concello de A Coruña.




ENLACES DE INTERESE


Auga

Comunicación para o (como) desenvolvemento


Consumo responsable

  • Vampire energy. Aparatos que consomen enerxía aínda estando apagados.

Cooperación e ONGD


Educación para o desenvolvemento


Iniciativas


Investigación para o desenvolvemento 


Mundo


Políticas e modelos de desenvolvemento


Sensibilización


Soberanía alimentaria e desenvolvemento rural


Tecnoloxías da Información e Comunicacións (TIC)


Tecnoloxía para o desenvolvemento humano


Voluntariado




PUBLICACIÓNS EN FÍSICO



Aquí podes ver moitas das publicacións que temos disponibles para préstamo á base social xa catalogadas, e se che interesan estes temas tamén podes consultar o catálogo da biblioteca da Coordinadora Galega de ONGD, con moitos fondos que ceden para préstamo.

Este mes:
  • Depuración de las aguas residuales por tecnologías de bajo costo. Mariano Seoánez Calvo.



E NO PRÓXIMO MES ...



Para máis info sobre cursos e eventos en Galicia consulta a Axenda Solidaria e as formacións da Coordinadora Galega de ONGD, ou segue as nosas redes sociais FacebookTwitter.
 



A ESF-RASE DO MES

A educación non cambia o mundo, cambia ás persoas que van cambiar o mundo.
Paulo Freire

7 ene 2014

Reflexiones sobre Tecnología para el Desarrollo Humano


Los compañeros del grupo de comunicación de la Federación ISF nos pidieron una pequeña reflexión-resumen sobre Tecnología para el Desarrollo Humano para la memoria federal 2013, a partir de las distintas reflexiones que hemos ido compartiendo con autores diversos (y las que quedan). 
¡¡Aquí la dejamos para empezar bien el año!!

Actualización 14/07/2014. Posteriormente, el 03/02/2014, en Canal Solidario la publicamos con el título "Enfoque de tecnología para el desarrollo humano, más allá de las tecnologías apropiadas", añadiendo el apartado de  "¿Y qué puedo hacer yo?". Dado que, desgraciadamente, Canal Solidario dejó de funcionar en junio de 2014, aquí transcribimos también ese apartado.

--------------------------------------------------------------------------
Imaginemos una actividad para la que se necesita un tipo de tecnología y como óptimo se busca que sea:
  • Fácil de encontrar o hacer, incluso que se puede hacer en la zona, e incluso fácilmente replicable o adaptable, además de barata.
  • Fácil de reparar y mantener, incluso por los propios usuarios, y resistente
  • Culturalmente aceptable y asimilable
  • Que supere en eficiencia y eficacia a tecnologías anteriormente empleadas para la misma actividad, y de forma que el incremento de eficacia haga que compense el aprendizaje de uso a los posibles usuarios y usuarias (y se la apropien).
Una tecnología que cumpla estas características parece apropiada (tanto en el sentido de apropiación por quienes la vayan a usar como por ser adecuada para cubrir la necesidad para la que se va a usar). De hecho, estas son las característica más importantes de lo que se ha dado en llamar tecnologías apropiadas. Pero, desde que ese concepto se empezó a definir, a finales de los años 60 del siglo pasado, el debate sobre esta terminología ha ido generando nuevas denominaciones como el de tecnologías con rostro humano, tecnologías intermedias y otras.

Sin embargo, en cualquiera de estas denominaciones se está poniendo “en el centro” a la propia tecnología (el adjetivo describe a la propia tecnología) obviando en muchas ocasiones su propósito final y por tanto despojándola de su componente ético-político. Ha habido interesantes reflexiones de filósofos como Marcuse o Habermas sobre si es posible aislar totalmente la tecnología de esa componente ético-política. Ha habido y hay intereses de “neutralizar” a la tecnología diciendo que “no es buena ni mala”, aunque en ocasiones se matiza que “depende de como se use”. En Ingeniería Sin Fronteras compartimos la opinión de que ese uso viene definitivamente determinado por una intencionalidad profunda de la tecnología concreta a la que nos estamos refiriendo y, sobre todo, del modelo de desarrollo en y para el que se concibe. Se da por tanto una dualidad. Por ejemplo, las armas desarrolladas en el siglo XX, tomadas aisladamente, pudieran considerarse en ciertos contextos como tecnología apropiada (e incluso que tengan una finalidad concreta que no parece ir en contra del concepto de promoción del desarrollo humano y la ciudadanía global, si se trata de protección de población civil, por ejemplo). Pero en el contexto de carrera armamentística en el que se desarrollaron, la intencionalidad profunda de las armas no parece muy en la línea de lo que entendemos por desarrollo humano, ¿no? De ahí la tendencia “anti-armamentística” de la asociación (con campañas como No a la Investigación Militar).

De estas reflexiones se ha ido (y continúa) construyendo el enfoque de tecnología para el desarrollo humano (TpDH), donde se toma a la tecnología como un medio para lograr un fin, teniendo siempre en cuenta esa intencionalidad profunda (con su consiguiente componente ético-político), pero sin perder de vista esa dualidad. El fin es el “desarrollo humano”, sea lo que sea, ya que es un concepto en permanente discusión. Lo que parece que va generando acuerdo es que ese concepto tiene que ver entre otras cosas con derechos humanos, igualdad de oportunidades, equidad, protección de personas y grupos vulnerables y acceso a servicios básicos y, algo quizás más importante, la soberanía individual y de cada pueblo y el derecho a la participación en la definición del desarrollo dada por el concepto de ciudadanía. Pero tampoco se pierde de vista la componente técnica más neutral, compartiendo para ello el concepto de tecnologías apropiadas.

Ingeniería Sin Fronteras entiende que, por principios éticos, la técnica debe estar al servicio del ser humano, y que para conseguir esto, es necesario enfocar su gestión desde una perspectiva de generación de conocimiento. Cuestiona, por tanto, la relevancia de las tecnologías clasificadas intrínseca y únicamente como apropiadas, así como los programas de desarrollo tecnológico que no incorporan la visión y la participación del usuario final desde su propia definición (clave para ello el enfoque de fortalecimiento de capacidades y derechos), y una finalidad de desarrollo humano. De ahí la importancia de incluir este enfoque en cualquier acción de desarrollo donde se emplee tecnología en su sentido amplio (soluciones materiales y también metodológicas) y no sólo en el ámbito de la cooperación internacional (que es donde inicialmente surgió e Ingeniería Sin Fronteras lo adoptó como su rasgo de especialización).


¿Por qué el enfoque TpDH es clave dentro de cualquier acción de desarrollo?

Porque la tecnología es un factor esencial de la producción y está presente en prácticamente cualquier actividad humana hoy en día. La introducción de nuevas tecnologías o el desarrollo de las existentes en una sociedad constituye uno de los medios para contribuir a su desarrollo, pero no de cualquier manera.

Porque los adelantos en el desarrollo humano y la erradicación de la pobreza logrados en el siglo XX se han basado en gran medida en adelantos tecnológicos.

Por la constatación de que, acompañando procesos de desarrollo, es posible cambiar la realidad especialmente a través de dos instrumentos, diferentes, aunque íntimamente relacionados:

• Las acciones directas de acompañamiento de las personas y comunidades más necesitadas en la construcción de su propio desarrollo (dimensión local).
• Las acciones de influencia en el plano político destinadas a cambiar el marco de relación entre los distintos actores sociales, tanto en el ámbito local como en el internacional (dimensión global).

En ambos casos la tecnología juega un papel importantísimo, en el primer caso de la mano de acceso a servicios básicos y empoderamiento, y en el segundo por la dimensión global del consumo tecnológico y su vinculación a los Derechos Humanos (explotación laboral en la obtención de materias primas, por ejemplo). Así, la tecnología está directamente relacionada con el modelo de desarrollo, por tanto es necesario orientarla hacia la promoción del Desarrollo Humano y las necesidades básicas ya que “existe una particular necesidad de tecnologías que satisfagan las necesidades de los pobres”( PNUD, 1998).

-------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
¿Y QUÉ PUEDO HACER YO?


- Todas las personas somos usuarias de tecnología, y con ese uso podemos cambiar el mundo (al usar tecnología también hacemos política). Profundiza sobre el concepto de tecnología para el desarrollo humano para defender el hecho tecnológico incluyendo su componente ético-política. Aquí hay un repositorio donde se irá recopilando documentación sobre el tema ordenada según su complicación.
- Defiende una educación en tecnología no basada en la parte más técnica, sino integral y con enfoque de desarrollo humano. Para empezar, que no resten horas a la asignatura de tecnología (como ocurre con la LOMCE) por una pretendida implantación “transversal” de los aspectos tecnológicos en otras materias, lo cual sólo es una manera de invisibilizar la parte más filosófica-ética de la misma, que se podía incluir en el curriculum de la asignatura, dándole más importancia a la parte más utilitarista (y neutral) de la tecnología. Hay distintas plataformas que defienden que se mantenga esta asignatura, como PEAPT.
- Apoya y difunde campañas que visibilicen la tecnología como hecho integral que e puede facilitar un “buen vivir” para todas las personas (con especial atención a los grupos “sin voz”), como las de Electrónica Ética, Ciencia Libre, No a la investigación militar, acceso y buena gobernanza de servicios básicos como TIC (con la promoción del uso de software libre y hardware libre), agua, energía , soberanía alimentaria, tratamiento adecuado de resíduos, etc.
- Participa en movimientos que defienden la soberanía tecnológica como un aspecto clave del “ejercicio de ciudadanía activa y responsable” y huyen de la interesada neutralidad tecnológica que se pretende imponer. Pueden ser desde algunos movimientos de hackers o makers, a asociaciones de desarrollo como Ingeniería Sin Fronteras o ambientalistas como Amigos de la Tierra o Ecologistas en Acción, o simplemente grupos que practican alguna modalidad de la filosofía DIY (do it yourself), desde manualidades a huertos urbanos.